CẨN TRỌNG VỚI BỆNH LÝ DẠ DÀY - TÁ TRÀNG TRONG MÙA HÈ
21/08/2026 5:04:33 CH
Nhiều người vẫn nghĩ dạ dày chỉ "trở chứng" khi trời lạnh. Thực tế, mùa hè lại là thời điểm niêm mạc dạ dày – tá tràng phải đối mặt với một nhóm yếu tố gây hại rất riêng: thực phẩm dễ nhiễm khuẩn, bia rượu tăng, thuốc giảm đau dùng tùy tiện, và thói quen ăn uống thất thường trong những ngày nóng.
Vì sao mùa hè lại đáng lưu ý?
1. Nhiệt độ cao tạo điều kiện cho vi khuẩn đường ruột phát triển. Các nghiên cứu dịch tễ tại Việt Nam ghi nhận tỷ lệ mắc các bệnh nhiễm trùng đường tiêu hóa do vi khuẩn (lỵ trực khuẩn, thương hàn, tả) tăng rõ trong khoảng tháng 5 đến tháng 9 – trùng với mùa nóng và mùa mưa. Thức ăn để ngoài chỉ vài giờ, đá lạnh không đảm bảo, rau sống rửa chưa kỹ đều có thể trở thành nguồn lây.
2. Viêm dạ dày cấp sau ngộ độc thực phẩm. Một đợt ngộ độc thức ăn không chỉ gây tiêu chảy. Độc tố vi khuẩn có thể gây viêm niêm mạc dạ dày cấp tính, khiến người bệnh đau thượng vị dữ dội, buồn nôn, nôn nhiều – và làm nặng thêm tổn thương sẵn có ở người đã viêm loét mạn.
3. Bia rượu và đồ ăn cay nóng. Mùa hè, tiệc tùng và bia lạnh tăng đáng kể. Ethanol phá vỡ hàng rào bảo vệ niêm mạc, làm tăng tiết acid và dễ dẫn đến viêm trợt, xuất huyết dạ dày.
4. Thuốc giảm đau, kháng viêm không steroid (NSAID). Đau đầu, đau cơ, sốt siêu vi mùa hè khiến nhiều người tự mua thuốc giảm đau uống. Nhóm NSAID bao gồm các thuốc rất quen thuộc như ibuprofen, diclofenac, meloxicam, naproxen, piroxicam và aspirin. Chúng ức chế prostaglandin bảo vệ niêm mạc – đây là nguyên nhân hàng đầu gây loét dạ dày – tá tràng bên cạnh Helicobacter pylori.
5. Nền tảng H. pylori lưu hành cao. Việt Nam nằm trong nhóm quốc gia có tỷ lệ nhiễm H. pylori rất cao. Trên nền nhiễm khuẩn này, chỉ cần thêm một yếu tố kích ứng (rượu, NSAID, ăn uống thất thường) là ổ loét có thể hình thành hoặc biến chứng.
Dấu hiệu cần đi khám sớm
-
Đau thượng vị kéo dài, đau khi đói hoặc về đêm
-
Ợ hơi, ợ chua, đầy bụng, buồn nôn dai dẳng
-
Nôn ra máu, đi cầu phân đen như bã cà phê
-
Sụt cân không rõ nguyên nhân, nuốt nghẹn, thiếu máu
-
Đau bụng dữ dội đột ngột, bụng cứng
Ba nhóm dấu hiệu sau (nôn máu, phân đen, đau bụng dữ dội) là cấp cứu – cần đến bệnh viện ngay, không chờ đợi.
Làm gì để bảo vệ dạ dày mùa hè?
-
Ăn chín, uống sôi. Không để thức ăn ngoài nhiệt độ phòng quá 2 giờ. Cẩn trọng với đá viên và nước ép ở hàng quán vỉa hè.
-
Ăn đúng giờ, không bỏ bữa. Dạ dày rỗng kéo dài trong khi vẫn tiết acid là điều kiện lý tưởng cho tổn thương niêm mạc.
-
Hạn chế bia rượu, đặc biệt uống khi bụng đói.
-
Không tự ý dùng NSAID. Nếu bắt buộc phải dùng dài ngày, hãy trao đổi với bác sĩ về thuốc bảo vệ dạ dày đi kèm.
-
Tầm soát H. pylori nếu có triệu chứng dai dẳng hoặc tiền sử gia đình ung thư dạ dày.
-
Đừng "sống chung" với cơn đau. Nội soi tiêu hóa là phương pháp chẩn đoán chính xác, an toàn và nhanh chóng, giúp phát hiện sớm cả những tổn thương tiền ung thư.
Mùa hè không làm dạ dày yếu đi, nhưng lại nhân lên những yếu tố gây hại quanh ta. Chủ động trong ăn uống, thận trọng với thuốc giảm đau và đi khám ngay khi có dấu hiệu bất thường chính là cách đơn giản nhất để bảo vệ hệ tiêu hóa của bạn suốt mùa nắng nóng.