NHỮNG LẦM TƯỞNG THƯỜNG GẶP GIỮA CẢM CÚM VÀ VIÊM XOANG

Nghẹt mũi, chảy mũi, ho, đau đầu, sốt… Đây đều là những triệu chứng rất quen thuộc khi mắc các bệnh đường hô hấp. 

Nhưng cũng chính vì có nhiều biểu hiện giống nhau nên không ít người dễ nghĩ rằng: “Nghẹt mũi lâu là viêm xoang.” “Dịch mũi xanh/vàng là nhiễm khuẩn.” “Viêm xoang thì phải dùng kháng sinh.” 

Thực tế không đơn giản như vậy. 

Cảm cúm và viêm mũi xoang cấp có thể có các triệu chứng chồng lấp. Để nhận biết tốt hơn, thay vì chỉ nhìn vào một triệu chứng, hãy chú ý cách bệnh khởi phát, triệu chứng nổi bật và đặc biệt là diễn tiến theo thời gian. 

👉 Cùng tham khảo những thông tin chia sẻ ở bài viết dưới đây bởi BS.CK1. Lâm Thành Hảo, chuyên khoa Tai - Mũi - Họng tại Hệ thống phòng khám quốc tế CarePlus để hiểu hơn về bệnh và cách phòng ngừa bệnh này nhé. 

CẢM CÚM: THƯỜNG DO VIRUS GÂY RA 

Cảm cúm là cách gọi thường dùng để chỉ các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp do virus gây ra. Tùy loại virus và từng người, triệu chứng có thể khác nhau. 

Người bệnh có thể gặp: 

• Sốt hoặc cảm giác sốt 
• Đau đầu 
• Mệt mỏi 
• Ho, đau họng 
• Nghẹt hoặc chảy mũi 
• Đau nhức cơ thể 

Ở trẻ em, nôn ói và tiêu chảy cũng có thể xuất hiện. 

Không phải ai bị cảm cúm cũng sốt. Vì vậy, không thể dựa vào việc “có sốt hay không” để tự khẳng định nguyên nhân gây bệnh. 

Phần lớn các trường hợp nhiễm virus đường hô hấp không biến chứng sẽ dần cải thiện theo thời gian. Tuy nhiên, một số triệu chứng như ho hoặc mệt mỏi có thể kéo dài hơn. 

VIÊM MŨI XOANG: KHÔNG CHỈ ĐƠN GIẢN LÀ “NHIỀU DỊCH MŨI” 

Viêm mũi xoang cấp xảy ra khi niêm mạc mũi và các xoang bị viêm. 

Người bệnh có thể gặp: 

• Nghẹt mũi 
• Chảy mũi 
• Dịch chảy xuống họng 
• Ho 
• Đau hoặc cảm giác nặng vùng mặt 
• Đau đầu 
• Đau họng hoặc hơi thở có mùi 

Điều rất quan trọng là: 

• Viêm mũi xoang cấp không đồng nghĩa với nhiễm khuẩn. 
• Virus là nguyên nhân của phần lớn các trường hợp viêm mũi xoang cấp. Vì vậy, không phải cứ bị “viêm xoang” là cần dùng kháng sinh. 
• Vậy khi nào cần nghĩ nhiều hơn đến viêm mũi xoang cấp do vi khuẩn? 
• Không chỉ dựa vào màu dịch mũi, mà cần nhìn vào mức độ và diễn tiến của bệnh. 

2 ĐIỂM ĐÁNG CHÚ Ý 

NGHẸT MŨI, CHẢY MŨI KÉO DÀI 

Nếu nghẹt mũi, chảy mũi hoặc ho kéo dài mà không có dấu hiệu cải thiện, cần lưu ý. 

Điều này khác với nhiều đợt nhiễm virus thông thường, vốn thường có xu hướng cải thiện dần theo thời gian. 

ĐAU HOẶC NẶNG VÙNG MẶT 

Viêm mũi xoang có thể gây cảm giác đau, căng tức hoặc nặng vùng má, trán hoặc quanh mắt. 

Đây là triệu chứng có thể gặp trong viêm mũi xoang, nhưng không nên dùng riêng triệu chứng đau mặt để tự chẩn đoán, vì đau đầu và đau vùng mặt cũng có thể xuất hiện trong nhiều tình trạng khác. 

ĐỪNG CHỈ NHÌN MÀU DỊCH MŨI! 

Đây là một trong những hiểu lầm thường gặp. 

Dịch mũi vàng hoặc xanh không có nghĩa chắc chắn là viêm mũi xoang do vi khuẩn. 

Trong một đợt nhiễm virus đường hô hấp, dịch mũi cũng có thể thay đổi từ trong sang đặc hơn, đục hoặc có màu khi bệnh diễn tiến. Màu dịch mũi tự nó không đủ để kết luận nhiễm khuẩn hay cần dùng kháng sinh. 

Vì vậy, thay vì chỉ hỏi: 

“Dịch mũi màu gì?” 

Hãy quan tâm thêm: 

1. Bệnh kéo dài bao lâu? 
2. Có đang cải thiện không? 
3. Có sốt cao hoặc đau/nặng vùng mặt không? 

Việc đánh giá toàn bộ triệu chứng và diễn tiến của bệnh có ý nghĩa hơn so với chỉ dựa vào màu dịch mũi khi cân nhắc khả năng viêm mũi xoang cấp do vi khuẩn. 

TRẺ EM CÓ GÌ KHÁC NGƯỜI LỚN? 

Ở trẻ nhỏ, việc nhận biết có thể khó hơn vì trẻ không phải lúc nào cũng mô tả được cảm giác đau, nặng vùng mặt hay đau đầu. 

Vì vậy, thời gian và diễn tiến triệu chứng đặc biệt quan trọng. 

Ở trẻ từ 1–18 tuổi, hướng dẫn của Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (American Academy of Pediatrics) sử dụng 3 kiểu biểu hiện để nhận diện viêm mũi xoang cấp do vi khuẩn: 

• KÉO DÀI: Chảy mũi hoặc ho ban ngày kéo dài hơn 10 ngày mà không cải thiện. 
• NẶNG: Sốt ≥39°C đồng thời với dịch mũi mủ trong ít nhất 3 ngày liên tiếp. 
• NẶNG LÊN: Đang cải thiện nhưng sau đó xuất hiện hoặc tăng sốt, ho ban ngày hoặc chảy mũi. 

Đây cũng là lý do cha mẹ không nên chỉ dựa vào màu dịch mũi để quyết định con có bị nhiễm khuẩn hay cần dùng kháng sinh hay không. 

VIÊM XOANG CÓ PHẢI LÚC NÀO CŨNG DÙNG KHÁNG SINH? 

Không. 

Phần lớn viêm mũi xoang cấp là do virus và có thể tự cải thiện mà không cần kháng sinh. Kháng sinh có tác dụng điều trị viêm do vi khuẩn và không điều trị được virus. 

Với những trường hợp nghi ngờ viêm mũi xoang cấp do vi khuẩn, bác sĩ sẽ dựa vào triệu chứng, mức độ nặng và diễn tiến bệnh để quyết định có cần điều trị kháng sinh hay có thể theo dõi thêm trong những trường hợp phù hợp. 

Tự mua kháng sinh chỉ vì thấy dịch mũi xanh/vàng không những có thể không mang lại lợi ích mà còn làm tăng nguy cơ tác dụng phụ và góp phần vào tình trạng kháng kháng sinh. 

KHI NÀO THÌ NGƯỜI BỆNH CẦN ĐẾN GẶP BÁC SĨ? 

Nên được nhân viên y tế đánh giá khi: 

• Triệu chứng kéo dài hơn 10 ngày mà không cải thiện 

• Triệu chứng trở nên nặng hoặc đáng lo ngại 

• Sốt kéo dài hơn 3–4 ngày 

• Đau đầu hoặc đau/nặng vùng mặt nhiều 

• Triệu chứng đang cải thiện nhưng sau đó trở nên nặng hơn 

Đặc biệt ở trẻ nhỏ, nếu trẻ có biểu hiện như khó thở, tím tái, mất nước, lừ đừ hoặc khó đánh thức, cần được chăm sóc y tế kịp thời. 

HIỂU ĐÚNG ĐỂ KHÔNG ĐIỀU TRỊ THEO CẢM TÍNH 

Cảm cúm và viêm mũi xoang có thể có những triệu chứng rất giống nhau. Vì vậy, không nên cố phân biệt chỉ bằng một dấu hiệu đơn lẻ. 

Hãy nhớ 3 điều: 

• Cảm cúm: thường do virus gây ra và có thể gây các triệu chứng như ho, đau họng, nghẹt hoặc chảy mũi, đau đầu, mệt mỏi và sốt. 

• Viêm mũi xoang: chú ý nhiều hơn đến các triệu chứng mũi xoang và đặc biệt là tình trạng kéo dài, nặng hoặc không cải thiện. 

• Quan trọng nhất: dịch mũi vàng/xanh không tự động có nghĩa là nhiễm khuẩn và cần kháng sinh. 

Khi triệu chứng kéo dài, trở nên nặng hoặc có diễn tiến bất thường, hãy để bác sĩ đánh giá thay vì tự chẩn đoán và tự dùng thuốc.