TIỀN ĐÁI THÁO ĐƯỜNG Ở TRẺ EM: MỐI NGUY ÂM THẦM CẦN PHÁT HIỆN SỚM!

⚠️ Nhiều người vẫn cho rằng đái tháo đường type 2 là căn bệnh của người trưởng thành. Thế nhưng, thực tế hiện nay cho thấy bệnh đang ngày càng xuất hiện ở trẻ em, đặc biệt ở những trẻ thừa cân, béo phì. 

‼️ Điều đáng lo ngại là  đái tháo đường ở trẻ thường diễn tiến âm thầm, hầu như không có triệu chứng rõ ràng. Khi được phát hiện, nhiều trẻ đã bắt đầu xuất hiện các biến chứng ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe. 

👩🏻‍⚕️ Bài viết dưới đây, do BS. CK1. Lại Thị Bích Thủy - Chuyên Khoa Nhi biên soạn chia sẻ những dấu hiệu cảnh báo sớm và lý do vì sao việc tầm soát tiền đái tháo đường ở trẻ lại quan trọng để bảo vệ sức khỏe của trẻ em.  

1️⃣ Béo phì học đường – "ngòi nổ" làm gia tăng đái tháo đường ở trẻ 

▪️ Tại Việt Nam, "ngòi nổ" kích hoạt căn bệnh nguy hiểm này chính là nạn béo phì học đường. Theo số liệu của Viện Dinh dưỡng Quốc gia, tỷ lệ trẻ em thừa cân, béo phì lứa tuổi học đường trên toàn quốc đã tăng phi mã gấp 2,2 lần chỉ trong vòng 10 năm.  

▪️ Riêng tại các đô thị lớn như Hà Nội và TP.HCM, tốc độ này đang tiệm cận các quốc gia phát triển. Cứ 10 học sinh thì đã có từ 4 đến 5 em rơi vào tình trạng thừa cân hoặc béo phì. 

2️⃣ Những hậu quả của béo phì 

▶️ Theo các nghiên cứu lâm sàng tại Bệnh viện Nhi Trung ương ghi nhận:  

▪️ Độ tuổi khởi phát đái tháo đường type 2 ở trẻ em hiện nay còn rất trẻ, trung bình chỉ mới 11,5 tuổi.  

▪️ Đáng sợ hơn, có đến gần một nửa số trẻ (48,1%) hoàn toàn không có triệu chứng và chỉ được phát hiện một cách tình cờ khi đi khám bệnh khác.  

🔺 Nếu không được phát hiện và can thiệp kịp thời, bệnh sẽ tiến triển dần, dẫn đến các hậu quả nặng nề từ rất sớm như suy thận, mù lòa, tổn thương mạch máu và đột quỵ... Để ngăn chặn gánh nặng này, Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ (ADA) khuyến cáo một chiến lược then chốt: Tầm soát sớm Tiền đái tháo đường.  

3️⃣. Tiền đái tháo đường là gì?  

▶️  Đây là trạng thái mức đường huyết của trẻ đã cao hơn ngưỡng bình thường, nhưng chưa chạm ngưỡng bệnh đái tháo đường. Tiền đái tháo đường được xác định khi 

• Chỉ số HbA1c (đo lượng đường trung bình trong 3 tháng) nằm trong khoảng từ 5,7% đến 6,4%.  

• Đường huyết lúc đói (sau khi nhịn ăn ít nhất 8 tiếng) nằm trong khoảng từ 100 đến 125 mg/dL. 

• Đường huyết sau 2 giờ làm Nghiệm pháp dung nạp Glucose nằm trong khoảng từ 140 đến 199 mg/dL. 

▶️ Nếu giai đoạn tiền đái tháo đường được phát hiện sớm và quản lý tốt, chúng ta có thể đảo ngược tình thế, giúp ngăn chặn đến gần 60% nguy cơ tiến triển thành bệnh đái tháo đường thật sự.  

4️⃣. Những trẻ nào nên tầm soát tiền đái tháo đường? 

Trẻ em và thanh thiếu niên (dưới 18 tuổi) cần được cân nhắc tầm soát khi đáp ứng đồng thời cả 2 điều kiện sau: [1] 

• Điều kiện 1: Thừa cân hoặc Béo phì 

• Điều kiện 2: Có ít nhất một (1) yếu tố nguy cơ  sau đây: 

• Tiền sử mẹ: Mẹ có tiền sử mắc đái tháo đường hoặc đái tháo đường thai kỳ trong quá trình mang thai trẻ. 

• Tiền sử gia đình: Có người thân thế hệ thứ nhất hoặc thứ hai (bố mẹ, anh chị em ruột, ông bà, cô dì chú bác) mắc đái tháo đường type 2. 

• Chủng tộc nguy cơ cao: Người Mỹ gốc Phi, gốc Tây Ban Nha/La-tinh, thổ dân Mỹ, gốc Á, hoặc người đảo Thái Bình Dương. 

• Biểu hiện kháng insulin hoặc bệnh lý liên quan: 

• Có dấu gai đen (Acanthosis nigricans) ở vùng nếp gấp da. 

• Tăng huyết áp. 

• Rối loạn lipid máu. 

• Hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS) ở trẻ gái. 

• Trẻ có tiền sử nhẹ cân so với tuổi thai (SGA) hoặc quá lớn so với tuổi thai (LGA) khi sinh.

Nếu kết quả xét nghiệm ban đầu của trẻ hoàn toàn bình thường, ADA khuyến cáo quý vị vẫn nên đưa trẻ đi kiểm tra định kỳ mỗi 2 -3 năm một lần, hoặc cần làm sớm hơn nếu thấy trẻ tiếp tục tăng cân quá nhanh hay xuất hiện thêm các yếu tố nguy cơ mới.  

5️⃣. Hướng dẫn chăm sóc trẻ tiền đái tháo đường: 

Trong y khoa, đối với trẻ nhỏ, chúng tôi không ưu tiên dùng thuốc ngay từ đầu. Chìa khóa vàng nằm ở việc thay đổi lối sống của cả gia đình, tập trung vào hai trụ cột chính:  

• Về dinh dưỡng: Cắt giảm các loại nước ngọt, trà sữa, thức ăn nhanh. Tăng cường rau xanh, chất xơ và chủ động cắt giảm khẩu phần tinh bột tinh chế trong bữa ăn hàng ngày, cung cấp đầy đủ multivitamin và vi chất cần thiết cho sự phát triển cơ thể 

• Về vận động: Khuyến khích và tạo điều kiện cho trẻ tập thể dục, vận động thể chất ít nhất 60 phút mỗi ngày. Giới hạn thời gian xem tivi, điện thoại hoặc máy tính xuống dưới 2 tiếng một ngày.  

Tiền đái tháo đường thường diễn tiến rất âm thầm và hầu như không có triệu chứng rõ ràng. Vì vậy, nếu thấy trẻ tăng cân nhanh, có vùng da sạm đen ở cổ, nách (bệnh gai đen), tăng huyết áp hoặc thuộc nhóm nguy cơ, quý vị đừng chủ quan mà hãy đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám và tầm soát kịp thời.  

Nếu ba mẹ còn băn khoăn không biết con có nguy cơ mắc tiền đái tháo đường hay không? Hãy đặt lịch khám tại CarePlus để được bác sĩ chuyên khoa Nhi trực tiếp thăm khám, tầm soát chỉ số đường huyết, giải đáp mọi thắc mắc và tư vấn lộ trình dinh dưỡng, vận động khoa học, giúp trẻ phòng ngừa bệnh lý và phát triển khỏe mạnh toàn diện. 

Inbox hoặc liên hệ hotline miễn phí 1800 6116 để đặt lịch khám tại CarePlus ngay hôm nay!