TÌM HIỂU VỀ BỆNH VIÊM DẠ DÀY RUỘT Ở TRẺ
06/02/2026 9:11:25 SA
Viêm dạ dày ruột là bệnh lý thường gặp ở trẻ nhỏ, đặc biệt trong những giai đoạn thời tiết thay đổi hoặc khi trẻ tiếp xúc với nguồn lây nhiễm. Dù đa số trường hợp có thể tự hồi phục, bệnh vẫn tiềm ẩn nguy cơ biến chứng nguy hiểm như mất nước, rối loạn điện giải nếu không được xử trí đúng cách và kịp thời.
Bài viết dưới đây do BS. CK1. Đặng Ngọc Vân Anh biên soạn, nhằm giúp ba mẹ hiểu rõ hơn về viêm dạ dày ruột ở trẻ em, cũng như các biện pháp phòng ngừa và điều trị an toàn, hiệu quả cho con.
1️⃣. Viêm dạ dày ruột là gì?
Viêm dạ dày ruột là tình trạng viêm dạ dày và ruột. Bệnh có thể do nhiễm virus hoặc vi khuẩn gây ra. Một trong những nguyên nhân phổ biến nhất gây viêm dạ dày ruột là norovirus. Nhưng các loại virus và vi khuẩn khác cũng có thể gây ra bệnh này.
2️⃣. Viêm dạ dày ruột lây nhiễm qua đường nào?
▪️ Chạm vào người đang mắc bệnh hoặc đồ vật có dính virus/vi khuẩn nhưng không rửa tay sạch. Trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ rất dễ nhiễm bệnh khi cho tay hoặc đồ chơi vào miệng.
▪️ Ăn uống thực phẩm hoặc nước uống bị nhiễm mầm bệnh. Nếu người chế biến không rửa tay sạch, virus/vi khuẩn có thể lây sang thức ăn, gây bệnh – tình trạng này thường được gọi là ngộ độc thực phẩm.
3️⃣. Các triệu chứng của viêm dạ dày ruột là gì?
Triệu chứng thường gặp nhất là tiêu chảy, nôn ói, hoặc cả hai. Các dấu hiệu này thường khởi phát đột ngột và có thể diễn tiến nặng.
Khi viêm dạ dày ruột do nhiễm trùng, trẻ có thể kèm theo:
▪️ Sốt
▪️ Đau đầu hoặc đau nhức cơ thể
▪️ Đau bụng, quặn bụng
▪️ Chán ăn
Khi trẻ tiêu chảy và nôn ói nhiều, cơ thể rất dễ mất nước. Dấu hiệu mất nước có thể bao gồm:
▪️ Khát nhiều, mệt mỏi
▪️ Chóng mặt, lừ đừ
▪️ Nước tiểu ít, màu vàng sẫm
⚠️ Lưu ý quan trọng:
Mất nước nặng có thể đe dọa tính mạng, đặc biệt ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, do đó ba mẹ cần theo dõi sát và đưa trẻ đi khám sớm khi có dấu hiệu bất thường.
4️⃣. Trẻ bị viêm dạ dày ruột có cần làm xét nghiệm không?
👉 Thông thường là không cần.
Bác sĩ có thể chẩn đoán viêm dạ dày ruột dựa vào triệu chứng và thăm khám lâm sàng, đồng thời đánh giá mức độ mất nước của trẻ.
👉 Xét nghiệm chỉ được chỉ định khi cần thiết, nhằm xác định nguyên nhân hoặc đánh giá mức độ nặng của bệnh.
Các xét nghiệm có thể bao gồm:
▪️ Xét nghiệm máu: khi trẻ sốt cao, tiêu phân máu hoặc có dấu hiệu mất nước
▪️ Xét nghiệm phân: soi phân hoặc cấy phân để tìm vi khuẩn/virus gây bệnh
▪️ Siêu âm bụng: khi trẻ đau bụng nhiều, chướng bụng, tiêu máu hoặc nôn ói nhiều
⚠️ Ba mẹ nên đưa trẻ đi khám sớm nếu các triệu chứng kéo dài, nặng dần hoặc không cải thiện sau theo dõi tại nhà.
5️⃣. Ba mẹ có thể làm gì để giúp bé cảm thấy tốt hơn?
▪️ Quan trọng nhất là bù nước cho bé vì nôn ói và tiêu chảy khiến cơ thể mất nhiều nước và muối.
▪️ Cho bé uống nước khi có thể, từng ngụm nhỏ mỗi 15–30 phút. Khi bé đỡ hơn, có thể tăng dần lượng uống.
▪️ Trẻ nôn hoặc tiêu chảy nhiều cần bù nước + điện giải để tránh mất nước:
▪️ Trẻ đang bú mẹ vẫn tiếp tục cho bú mẹ.
▪️ Có thể dùng dung dịch bù nước điện giải (ORESOL) theo hướng dẫn bác sĩ. Nếu bé nôn, cho uống từng muỗng nhỏ mỗi vài phút.
▪️ Nếu bé uống nhiều nước lọc, cần đảm bảo bé ăn hoặc bú để giữ cân bằng muối và nước.
▪️ Khi bé có thể ăn, nên cho ăn thức ăn dễ tiêu: thịt nạc, rau củ, trái cây, bánh mì, ngũ cốc.
❌ Tránh thức ăn nhiều dầu mỡ hoặc nhiều đường.
❌ Tránh các loại nước ngọt, nước trái cây nhiều đường vì có thể làm tiêu chảy nặng hơn.
❌ Không tự ý dùng thuốc giảm đau bụng hay cầm tiêu chảy khi chưa có chỉ định của bác sĩ.
6️⃣. Viêm dạ dày ruột được điều trị như thế nào?
Hều hết trẻ không cần điều trị vì các triệu chứng sẽ tự khỏi. Nhưng nếu trẻ bị mất nước nghiêm trọng cần điều trị truyền dịch qua đường tĩnh mạch tại bệnh viện.
▪️ Nếu viêm dạ dày ruôt do virus thì không cần điều trị bằng kháng sinh.
▪️ Nếu viêm dạ dày ruột do vi khuẩn thì bác sĩ sẽ cân nhắc dùng kháng sinh tùy nguyên nhân và mức độ nặng.
7. Viêm dạ dày ruột có phòng ngừa được không?
Để giảm nguy cơ con bạn bị nhiễm trùng hoặc lây lan các bệnh nhiễm trùng, ba mẹ có thể:
▪️ Ba mẹ nên rửa tay thường xuyên bằng xà phòng và nước (đặc biệt là sau khi đi vệ sinh, thay tã cho con và trước khi ăn)
❗️ Lưu ý: nước rửa tay khô không có tác dụng chống lại một số loại virus như norovirus.
▪️ Hướng dẫn cho trẻ rửa tay bằng xà phòng đúng các sau khi đi vệ sinh và trước khi ăn.
❗️ Lưu ý: đối với trẻ nhỏ, bạn có thể giúp con rửa tay.
▪️ Tránh thay tã cho con gần nơi bạn chuẩn bị thức ăn.
▪️ Đảm bảo bé được tiêm vắc xin rotavirus. Vắc xin có thể ngăn ngừa một số bệnh nhiễm trùng nghiêm trọng hoặc gây tử vong. Rotavirus thường gây viêm dạ dày ruột do virus ở trẻ em.
7️⃣. Khi nào cần đưa bé đi khám bác sĩ?
🚨 Ba mẹ nên đưa trẻ đi khám ngay nếu có một trong các dấu hiệu sau:
▪️ Dấu hiệu mất nước: rất mệt, khát nhiều, chóng mặt, lừ đừ
▪️ Tiêu chảy hoặc nôn ói kéo dài nhiều ngày
▪️ Nôn ra máu, tiêu phân máu, hoặc đau bụng dữ dội
▪️ Không uống được bất cứ thứ gì trong vài giờ (đối với trẻ em)
▪️ Ít tiểu: không đi tiểu trong 6–8 giờ ban ngày hoặc không có tã ướt trong 4–6 giờ
Nguồn : UPTODATE Patient education: Gastroenteritis in babies and children