ĐAU KÈM TIẾNG “LỤP CỤP” VÙNG BẢ VAI – GIÁ TRỊ CỦA MRI TRONG PHÁT HIỆN XUNG ĐỘT BẢ VAI – LỒNG NGỰC

Bệnh nhân nam, 29 tuổi, đến khám cơ xương khớp vì đau kéo dài nhiều năm tại vùng xương bả vai trái, không ghi nhận tiền sử chấn thương. Triệu chứng đặc trưng xuất hiện khi đưa cánh tay ra phía sau: bệnh nhân cảm nhận tiếng “lụp cụp” tại vùng bả vai, đi kèm đau và cảm giác cọ xát khi vận động. 

Trên thực tế, tiếng động quanh xương bả vai có thể xuất hiện ở người bình thường. Tuy nhiên, khi tiếng bật tái diễn, gây đau và liên quan rõ với một động tác nhất định, cần nghĩ đến bất thường cơ học tại diện trượt bả vai – lồng ngực. Đây là vùng giải phẫu nằm sâu, có cấu trúc phức tạp và thường khó đánh giá đầy đủ bằng các phương tiện hình ảnh thông thường. 

Bệnh nhân được bác sĩ xương khớp chỉ định chụp MRI khảo sát vùng bả vai – lồng ngực trái nhằm xác định nguyên nhân gây đau và tìm kiếm các dấu hiệu tổn thương liên quan. 

KẾT QUẢ MRI VÙNG BẢ VAI – LỒNG NGỰC TRÁI 

MRI không tiêm thuốc đối quang từ, các hình ảnh ghi nhận: 

- Có sự áp sát khu trú giữa bờ trên xương bả vai trái và cung sau xương sườn II–III, làm giảm tương đối khoảng trượt bả vai – lồng ngực tại vị trí này. 

- Phù tủy xương hiện diện rõ tại cung sau xương sườn II và III, ngay vùng đối diện với bờ trên xương bả vai. Sự tương ứng về vị trí gợi ý phản ứng stress cơ học liên quan đến vùng tiếp xúc bất thường. 

- Phù nhẹ khu trú mô cơ lân cận vị trí áp sát. Tuy nhiên, thể tích các cơ quanh bả vai vẫn được bảo tồn, không thấy teo cơ hoặc thâm nhiễm mỡ gợi ý tình trạng mất phân bố thần kinh mạn tính. 

- Góc trên trong xương bả vai còn nguyên vẹn. Không phát hiện u xương sụn, gãy xương cấp hoặc tổn thương xương có tính chất tiến triển. 

- Không thấy giãn dịch đáng kể trong các túi hoạt dịch trên cơ răng trước và dưới cơ răng trước. Cần lưu ý rằng không có túi hoạt dịch căng dịch không hoàn toàn loại trừ xung đột cơ học bả vai – lồng ngực. 

NHẬN ĐỊNH CHẨN ĐOÁN 

Với đặc điểm phối hợp giữa: Áp sát khu trú giữa bờ trên xương bả vai và cung sau xương sườn II–III; phù tủy xương phản ứng tại các cung sườn tương ứng; phù nhẹ mô cơ lân cận; cùng triệu chứng đau và tiếng bật liên quan rõ với vận động, đây là nhóm các đặc điểm hình ảnh gợi ý xung đột cơ học bả vai – lồng ngực. 

Trong bối cảnh tiếng bật đau có thể tái hiện khi thăm khám, các dấu hiệu MRI này hỗ trợ chẩn đoán hội chứng bả vai bật – Snapping Scapula Syndrome. 

Đây là một hội chứng lâm sàng ít gặp, hình thành khi quá trình trượt của xương bả vai trên thành ngực bị cản trở bởi bất thường hình thái xương, khối choán chỗ, viêm túi hoạt dịch, tổn thương cơ hoặc rối loạn động học xương bả vai.  

GIÁ TRỊ CỦA MRI TRONG TRƯỜNG HỢP NÀY 

MRI cung cấp những thông tin quan trọng mà X-quang thường không thể hiện được: 

- Phát hiện phản ứng tủy xương: Phù tủy xương không đồng nghĩa với gãy xương và cũng không hoàn toàn đặc hiệu cho va chạm. Tuy nhiên, khi nằm đúng tại vị trí áp sát bả vai – cung sườn, dấu hiệu này gợi ý mạnh phản ứng stress cơ học đang hoạt động. 

- Đánh giá mô mềm sâu: MRI cho phép khảo sát các lớp cơ quanh bả vai, túi hoạt dịch và mô mềm nằm giữa xương bả vai với thành ngực. 

- Đánh giá cơ quanh bả vai: Việc không có teo cơ hoặc thâm nhiễm mỡ giúp giảm khả năng mất phân bố thần kinh mạn tính tiến triển. Tuy nhiên, MRI tĩnh không thể loại trừ rối loạn vận động xương bả vai hoặc bất thường thần kinh – cơ giai đoạn sớm. 

- Hỗ trợ định hướng xử trí: Khi không phát hiện khối choán chỗ hoặc tổn thương phá hủy, kết quả MRI góp phần củng cố cơ sở cho điều trị bảo tồn ban đầu, bao gồm điều chỉnh hoạt động, sửa tư thế và phục hồi kiểm soát cơ quanh bả vai. 

MRI CÓ PHẢI LÀ PHƯƠNG PHÁP CHẨN ĐOÁN QUYẾT ĐỊNH? 

Hội chứng bả vai bật mang tính động, trong khi MRI được thực hiện ở trạng thái tĩnh. Vì vậy, MRI không trực tiếp ghi lại hiện tượng xương bả vai bật hoặc cọ xát khi vận động. Chẩn đoán cuối cùng vẫn cần dựa trên sự tương hợp giữa bệnh sử, vị trí đau, tiếng bật có thể tái hiện và thăm khám động học xương bả vai. 

Khi cần đánh giá chi tiết hình thái xương hoặc chuẩn bị can thiệp ngoại khoa, CT tái tạo ba chiều có thể cung cấp thêm thông tin. Siêu âm động và tiêm thuốc tê có định hướng vào túi hoạt dịch cũng hữu ích trong một số trường hợp chọn lọc. 

Ở bệnh nhân trẻ có đau vùng bả vai kéo dài kèm tiếng “lụp cụp” khi vận động, cần được thăm khám bởi bác sĩ chuyên khoa chỉnh hình/cơ xương khớp nhằm đánh giá đúng tình trạng/mức độ tổn thương. 

Trong trường hợp này, MRI phát hiện sự áp sát khu trú giữa bờ trên xương bả vai và cung sau xương sườn II–III, đồng thời ghi nhận phù tủy xương phản ứng tại các cung sườn tương ứng. Đây là bằng chứng hình ảnh có giá trị, hỗ trợ nhận định xung đột cơ học bả vai – lồng ngực và giải thích hợp lý triệu chứng của bệnh nhân. 

Giá trị nổi bật của MRI không nằm ở việc tự mình xác lập hội chứng, mà ở khả năng phát hiện những tổn thương kín đáo, xác định vị trí nghi ngờ xung đột và loại trừ các nguyên nhân cấu trúc quan trọng. Khi được đặt trong tương quan chặt chẽ với thăm khám lâm sàng, MRI trở thành một mắt xích thiết yếu trong chẩn đoán bệnh lý ít gặp nhưng dễ bị bỏ sót này.